ΝΕΑ / ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ

Το ΜΦΘ στην τριμερή έκθεση «Κοινοί Ιεροί Τόποι»

05_Tassos_Vretos

Ένα οδοιπορικό στις γεωγραφίες και στις κοινότητες των ιερών τόπων, που μοιράζονται οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο, «ξεδιπλώνεται» στη νέα έκθεση Κοινοί Ιεροί Τόποι που παρουσιάζεται από το Σάββατο 23 Σεπτεμβρίου 2017 στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, αποτελώντας μέρος της ομότιτλης τριμερούς έκθεσης τέχνης που φιλοξενείται, επίσης, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και στο Γενί Τζαμί.

Όπως έκαναν στο παρελθόν για αιώνες, έτσι και σήμερα πολλοί χριστιανοί, μουσουλμάνοι και εβραίοι προσεύχονται σε ιερά που ανήκουν σε μια άλλη θρησκεία. Η ύπαρξη κοινών ιερών τόπων είναι ένα γνωστό φαινόμενο με βαθιές ρίζες στη Μεσόγειο, το οποίο φανερώνει τη διαπερατότητα των ορίων μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων. Παρά τις θεολογικές διαφορές, οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες μοιράζονται ένα σύνολο κοινών στοιχείων ως προς τις πεποιθήσεις, τις τελετουργίες, τα ιερά πρόσωπα και τους ιερούς τόπους.
Η Θεσσαλονίκη είναι ιδανική πόλη για να αφηγηθεί κανείς την ιστορία των «Κοινών Ιερών Τόπων», όχι μόνο γιατί οι τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες έχουν ιστορικά ακμάσει εδώ, αλλά και καθώς σήμερα βρίσκεται στο μεσογειακό σταυροδρόμι της μετανάστευσης. Η τριμερής έκθεση, που σχεδιάστηκε ως ένα είδος προσκυνήματος στην πόλη, αποκαλύπτει ιστορικές και σύγχρονες όψεις του «διαμοιρασμού του ιερού».

Οδοιπορικό στις γεωγραφίες και στις κοινότητες των κοινών ιερών τόπων
Η έκθεση στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης διαρθρώνεται σε οκτώ ενότητες, όπου τρία διακριτά επίπεδα φωτογραφικής αφήγησης εμπλέκονται μεταξύ τους, ένα ιστορικό, ένα αμιγώς τεκμηριωτικό κι ένα καλλιτεχνικό. Οι εικόνες μάς μεταφέρουν σε περιοχές όπου η γεωγραφία, η ιστορία και οι παραδόσεις, οι κοινωνικές συνθήκες και οι κοινοτικές συνθέσεις ύφαιναν μέσα στους αιώνες μοναδικά παραδείγματα συμβίωσης διαφορετικών θρησκευτικών ομάδων και διαμοιράσματος του θείου και των ιερών τόπων.
Η περιήγηση ξεκινά από την «Τρισάγια Πόλη», την Ιερουσαλήμ, ιερή και για τις τρεις θρησκείες, οι οποίες συνυπάρχουν παράλληλα για αιώνες μέσα στα σαφέστατα στεγανά τους. Ο βαθμός διαχωρισμού στην περιοχή των Αγίων Τόπων γίνεται άμεσα αντιληπτός στην ενότητα τα «Τείχη».
Καθώς προχωράμε στα «Βουνά» και στα «Νησιά», ερχόμαστε σε επαφή με λιγότερο ή περισσότερο απομονωμένες κοινότητες από τη Βόρεια Αφρική ως το Αιγαίο, όπου το μοίρασμα των ιερών τόπων και η ειρηνική συνύπαρξη θεωρούνταν –μέχρι και τις ημέρες μας- αυτονόητη πρακτική, με το παράδειγμα των χριστιανικών μοναστηριών στη Συρία να δεσπόζει λόγω της τραγικής κατάληξης του πολέμου.
Στους «Τόπους της Παναγίας» αντικρίζουμε τη διαχρονική και διάσπαρτη σε όλη τη Μεσόγειο λατρεία από χριστιανούς και μουσουλμάνους που απολαμβάνει η Παναγία, ενώ στην ενότητα
«Σπηλιές» μαθαίνουμε για τελετές εξορκισμού, αλλά και για τον θρύλο των Επτά Παίδων της Εφέσου που διαπερνά περιοχές, λαούς και θρησκείες.
Προς το τέλος, η έκθεση διερευνά τους «Ενδιάμεσους Χώρους» μεταξύ θρησκευτικών πρακτικών και παραδόσεων, κυρίως στην περιοχή των Βαλκανίων, και την υβριδική ώσμωσή τους, ενώ οι αυτοσχέδιοι τόποι λατρείας μεταναστών στην Ελλάδα έρχονται στο προσκήνιο μέσα από την ενότητα «Από τη μία όχθη στην άλλη», όπου ένα φωτογραφικό πρότζεκτ αποτελεί αφορμή για τη συνεύρεση δεκάδων ετερόκλητων κοινοτήτων.

Φωτογράφοι έκθεσης ΜΦΘ
Αλέξανδρος Αβραμίδης (GR), Yeosf Alraheel (SY), Μάριος Βερβέρης (GR), Τάσος Βρεττός (GR), Faraj Chammas (SY), Manuel Çitak (TR), Magali Corouge (FR), Gianni Berengo Gardin (IT) © Contrasto, Χάρης Γεωργούσης (GR), Christophe Goussard (FR) © Agence VU, Nele Gülck & Nikolai Antoniadis (DΕ), Robert Jankuloski & Elizabeta Koneska (FYROM), Izzet Keribar (TR), Sara Kuehn (DΕ), Ludovic Maisant (FR) © Getty Images, Jean-Luc Manaud (FR) © Gamma-Rapho-Keystone, Diàna Markosian (AM–US), Cécile Massie (FR), Γιώργος Μαυρομμάτης, Αγγελική Ροβάτσου & Μιράντα Τερζοπούλου (GR), Andrea Merli (IT), Ηλίας Μιχαλάκης (GR), Εύα Νταραρά (GR), Αβραάμ Παυλίδης (GR), Manoël Pénicaud (FR), Πάρις Πετρίδης (GR), Franck Pourcel (FR), Antonio Pusceddu (IT), Guy Raivitz (IL), Ivo Saglietti (IT), Φανή Σαρρή (GR), David Sauveur (FR) © Agence VU, Ahikam Seri (IL) © Panos Pictures, Laramie Shubber (UK), Νικολέττα Τζιανουδάκη (GR), Jeff Vanderpool (GR–US)

Πρόγραμμα
ΣΑΒΒΑΤΟ 23.09.2017 /εγκαίνια
20.00 / Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Tα εγκαίνια θα τελέσει ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, κ. Γιάννης Μπουτάρης
22.00 / Γενί Τζαμί, Συναυλία Σαβίνας Γιαννάτου

ΚΥΡΙΑΚΗ 24.09.2017
Διεθνές Workshop
9.30-17.30 / Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

ΤΡΙΤΗ 26.09.2017
20.00 / Γενί Τζαμί,
Περφόρμανς του Μάριου Χατζηπροκοπίου: «Σέ µιά ἄκρη τοῦ διαδρόµου»: µια παραστασιακή διάλεξη για τον θρήνο και την αγάπη.

Στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης θα πραγματοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα και ξεναγήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης.

Η τριμερής έκθεση διοργανώνεται από το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης.

Διάρκεια έκθεσης
23 Σεπτεμβρίου – 31 Δεκεμβρίου 2017

Σύλληψη–Γενική επιμέλεια
Dionigi Albera
IDEMEC, CNRS–Aix–Marseille University, France
Karen Barkey
University of California, Berkeley, USA
Δημήτρης Παπαδόπουλος
Τμήμα Ανθρωπολογίας, Western Michigan University, USA
Manoël Pénicaud
IDEMEC, CNRS–Aix–Marseille University, France

ΜΦΘ
Επιμελητής: Στέργιος Καράβατος
Βοηθός επιμελητή: Δανάη Τεζαψίδου
Έρευνα: Όλγα Μούτσιανου
Επιστημονικός σύμβουλος: Γιώργος Μαυρομμάτης

Μέγας δωρητής
Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Χορηγοί

Nicholas J. and Anna K. Bouras Foundation

Υποστηρικτής

Robert Bosch Stiftung

Xορηγοί επικοινωνίας

ΕΡΤ3, 95.8FM, 102FM, TV100, FM100, Kathimerini, Makedonia, EPILOGES, makthes.gr, parallaxi, Athens Voice, Μinima 107.7

Η διοργάνωση εντάσσεται στο Παράλληλο Πρόγραμμα της 6ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης «Φαντασιακές Εστίες – Imagined Homes» (30.09.2017-14.01.2018 / www.thessalonikibiennale.gr). Η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης οργανώνεται από το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και συγχρηματοδοτείται από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης).

Η διοργάνωση εντάσσεται στο Παράλληλο πρόγραμμα των 52ων ΔΗΜΗΤΡΙΩΝ

Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης
Αποθήκη Α’, Λιμάνι Θεσσαλονίκης
τηλ.: 2310-566716
info.thmp@culture.gr / press.thmp@culture.gr
www.thmphoto.gr
Τρίτη/Τετάρτη/Πέμπτη/Σάββατο/Κυριακή 11:00-19:00, Παρασκευή 11:00-22:00, Δευτέρα κλειστά

*Φωτογραφία: Τάσος Βρεττός, Αιθιοπική Ορθόδοξη Εκκλησία Kidane Miheret, Πολύγωνο, Αθήνα, από το πρότζεκτ Τ(ρ)όποι Λατρείας, 2015